Siedziba kancelarii:
Zadzwoń do nas!
Napisz do nas!
Zadzwoń do nas!
Napisz do nas!
Koszty egzekucyjne obniżone o ponad 90% - Sukces KRTP przed Naczelnym Sądem Administracyjnym
Nie każda sprawa zakończona niekorzystnym wyrokiem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest sprawą przegraną. W postępowaniu prowadzonym przez Grzegorza Rozbroja, adwokata i doradcę podatkowego, skuteczna skarga kasacyjna doprowadziła do uchylenia rozstrzygnięć niekorzystnych dla przedsiębiorcy. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ obniżył koszty egzekucyjne o ponad 90% i wydał postanowienie przewidujące zwrot klientowi kilkuset tysięcy złotych wraz z odsetkami.
Sprawa, która po wyroku WSA wydawała się niezwykle trudna
Spór dotyczył kosztów powstałych w toku administracyjnego postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec przedsiębiorcy. Organ wyegzekwował należność, wykorzystując przede wszystkim zajęcie środków pieniężnych oraz rachunku bankowego. Pomimo stosunkowo nieskomplikowanego charakteru podjętych czynności obciążył przedsiębiorcę kosztami przekraczającymi 720 tys. zł.
Tak wysoka kwota była konsekwencją naliczenia opłaty egzekucyjnej osobno w odniesieniu do licznych tytułów wykonawczych. Organ uznał, że maksymalny ustawowy limit opłaty może być stosowany odrębnie do każdego z nich, niezależnie od tego, że tytuły dotyczyły tego samego rodzaju obowiązku, a czynności egzekucyjne zostały wykonane w bardzo krótkim czasie i przy wykorzystaniu tych samych środków.
Stanowisko organu zostało najpierw zaakceptowane w postępowaniu administracyjnym, a następnie przez wojewódzki sąd administracyjny. Sytuacja procesowa klienta była zatem wyjątkowo wymagająca. Konieczne było nie tylko zakwestionowanie sposobu stosowania przepisów, lecz również przekonanie NSA, że ich literalna wykładnia prowadzi w okolicznościach tej sprawy do rezultatu niezgodnego z zasadami konstytucyjnymi.
Limit opłaty nie może prowadzić do automatycznego mnożenia kosztów
Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidują procentową opłatę egzekucyjną oraz jej maksymalną wysokość. Organy przyjmowały, że limit ten należy stosować osobno wobec każdego tytułu wykonawczego.
W skardze kasacyjnej wspólnik KRTP zakwestionował jednak mechaniczne stosowanie tej zasady. Argumentacja koncentrowała się na tym, że wysokość kosztów egzekucyjnych powinna pozostawać w racjonalnym związku z zakresem i stopniem skomplikowania czynności organu, ich czasochłonnością oraz rzeczywistym nakładem pracy.
Sama liczba wystawionych tytułów wykonawczych nie może uzasadniać wielokrotnego zwiększania opłaty, jeżeli organ przeprowadził w istocie jedną, sprawną i nieskomplikowaną operację egzekucyjną. W przeciwnym razie opłata przestaje służyć pokrywaniu kosztów działania aparatu egzekucyjnego i zaczyna pełnić funkcję dodatkowej sankcji finansowej.
NSA zaakceptował wykładnię prokonstytucyjną
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił przedstawioną w skardze kasacyjnej argumentację. Uznał, że również na gruncie przepisów obowiązujących po nowelizacji z 2021 r. organy powinny uwzględniać zasadę proporcjonalności oraz zakaz nadmiernej ingerencji.
W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał między innymi:
„Nie sposób bowiem koncentrować się przede wszystkim na efektach czynności egzekucyjnych bez powiązania z nakładem pracy organu egzekucyjnego”.
Oznacza to, że formalna zgodność matematycznego wyliczenia z procentową stawką nie kończy oceny prawidłowości opłaty. Organ powinien również zbadać, czy ostateczne obciążenie przedsiębiorcy nie jest rażąco nieproporcjonalne do rzeczywistych czynności podjętych w postępowaniu.
NSA uchylił zarówno niekorzystny wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego, jak i rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Sprawa wróciła do ponownego rozpoznania z wiążącymi wskazaniami dotyczącymi konieczności zastosowania wykładni zgodnej z Konstytucją.
Koszty niższe o ponad 90%
Po ponownej analizie sprawy organ uznał, że wcześniejsze naliczenie opłaty osobno od każdego tytułu wykonawczego prowadziło do nieproporcjonalnego obciążenia przedsiębiorcy.
Koszty egzekucyjne zostały ostatecznie określone na niewiele ponad 42 tys. zł. Jednocześnie organ wydał postanowienie przewidujące zwrot klientowi kilkuset tysięcy złotych wraz z odsetkami naliczanymi od dnia wyegzekwowania środków.
Rezultat ma zatem nie tylko znaczenie prawne, ale również bardzo konkretny wymiar ekonomiczny. Obciążenie przedsiębiorcy zostało zmniejszone o ponad 90%.
Dlaczego ten wyrok jest ważny dla innych przedsiębiorców?
Rozstrzygnięcie NSA stanowi istotne odejście od restrykcyjnego podejścia, zgodnie z którym wystawienie wielu tytułów wykonawczych pozwalało niemal automatycznie zwielokrotniać koszty egzekucyjne.
Wyrok potwierdza, że organy nie mogą ograniczać się do formalnego zastosowania stawki procentowej. Muszą również ocenić rzeczywisty przebieg egzekucji, liczbę i charakter wykonanych czynności, stopień ich skomplikowania oraz nakład pracy. Ostateczna wysokość opłaty nie może prowadzić do nadmiernego fiskalizmu ani pozostawać bez związku ze świadczeniem wykonanym przez organ.
Nie oznacza to, że każda opłata naliczona w postępowaniu obejmującym wiele tytułów wykonawczych będzie nieprawidłowa. Każda sprawa wymaga odrębnej analizy. Wyrok otwiera jednak przedsiębiorcom realną możliwość kwestionowania kosztów, które są niewspółmierne do faktycznego zakresu czynności egzekucyjnych.
Warto weryfikować również rozstrzygnięcia, które początkowo wydają się trudne do podważenia
Opisana sprawa pokazuje, że niekorzystne stanowisko organu oraz oddalenie skargi przez sąd pierwszej instancji nie zawsze przesądzają o ostatecznym wyniku postępowania. Kluczowe może okazać się zidentyfikowanie problemu konstytucyjnego oraz przedstawienie argumentacji wykraczającej poza literalne brzmienie przepisów.
KRTP wspiera przedsiębiorców w postępowaniach podatkowych, egzekucyjnych oraz sądowoadministracyjnych. Analizujemy między innymi prawidłowość naliczania kosztów egzekucyjnych, zasadność zastosowanych środków egzekucyjnych i możliwość zakwestionowania rozstrzygnięć organów administracji skarbowej.
Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny. Niniejsza publikacja ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej.
Przeczytaj także:
Nasza Kancelaria świadczy profesjonalną pomoc prawną Klientom indywidualnym i przedsiębiorcom. Współpracujemy z radcami prawnymi, adwokatami, doradcami podatkowymi i rzeczoznawcami majątkowymi, dzięki czemu zapewniamy kompleksowe rozwiązania dla naszych Klientów.
Strona www stworzona w kreatorze WebWave
Projekt i wykonanie: SmartPixel
KRTP Rozbrój Adwokaci i Doradcy Podatkowi sp. j.
Ul. Chorzowska 150, 40-101 Katowice
KRS: 0000888236
NIP: 6783189317
REGON: 388380163